Industrie én klimaat winnen met kennisdeling

In de Nederlandse rubber- en kunststofindustrie hebben tien bedrijven de afgelopen jaren onder regie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland – RVO.nl -  intensief samengewerkt aan innovaties waarmee energie wordt bespaard. Ze konden bij elkaar in de keuken kijken en kwamen samen met technologieleveranciers tot nieuwe inzichten en ervaringen op basis van slim vertrouwen.

Voor het toonaangevende vakblad PT Industrieel Management sprak ik met twee technici uit de kunststof- en rubberverwerkende industrie over de meer dan uitstekende opbrengst voor de business én het klimaat van deze manier van kennis delen

Interbestuurlijk samenwerken met Overheid van Nu

De afgelopen tijd heb ik bij EMMA Experts in Media en Maatschappij mogen meewerken aan de ontwikkeling van het platform Overheid van Nu

Daar worden kennis en ervaringen gedeeld voor betere samenwerking tussen verschillende overheidslagen en maatschappelijke partners bij de aanpak van complexe vraagstukken – van energietransitie tot en met woningbouw en van schuldenproblematiek tot en met vitalisering van het platteland. Mijn meest recente bijdrage gaat over het VWS-programma Langer Thuis, dat deze urgente vraag behandelt: hoe kunnen we ervoor zorgen dat ouderen verantwoord én zo gezond en plezierig mogelijk in hun eigen woonomgeving kunnen blijven? https://lnkd.in/eRviuMQ

Ruim baan voor de regio

Problemen aanpakken op de lokale arbeidsmarkt. Start-ups helpen om door te groeien. Investeringen aantrekken die passen bij de ambities van een stad of streek. Het nieuwe idee is dat zulke vraagstukken het beste regionaal aangepakt kunnen worden. Daardoor ontstaan in rap tempo nieuwe, regionale publiek-private samenwerkingsverbanden, bijvoorbeeld metropoolregio’s en economic boards. Een goede ontwikkeling?

Voor Overheid van Nu had ik hierover een gesprek met prof. dr. Erik Stam, hoofd Utrecht University School of Economics, en Monique Roso, researcher bij Economic Board Utrecht. Stam vindt: ‘Het draait om de context. Het maakt een groot verschil of je gaat ondernemen in Amsterdam of in Sint Nicolaasga. Beleid dat prima past bij de ene plaats, hoeft ergens anders niet effectief te zijn.’ Roso vult aan: ‘Een regionaal ecosysteem krijgt vervolgens echt vleugels als je dan ook nog een gezamenlijk doel hebt, dat past bij de regionale context.’

Lees hier het hele verhaal!

 

Innovatie in energietransitie: ‘Flexibiliteit is de nieuwe renewable’

Namens fd.nl een verhelderend, verfrissend én prettig gesprek gehad met Manon van Beek, CEO van TenneT, over de #energietransitie en #innovatie en over de drie kernbegrippen daarin voor de TSO: investeren, digitaliseren en het ontwikkelen van flexibiliteit als dé nieuwe ‘renewable’. De weerslag hiervan vind je hier: https://lnkd.in/dUUEBQZ

De tekening over de methanisering van groene waterstof – dé verhoopte transitiebrandstof – maakte ik vele jaren geleden ergens op een schoolbord om het eens uit te leggen. Een vormgever kwam op het lumineuze idee dit schetsje als tijdschriftillustratie te gebruiken.

schoolborduitleg methanisering v waterstof

Schuldenproblematiek: zorgverzekeraar als “kanarie in de kolenmijn”

Zorgverzekeraar CZ werkt zeer energie mee aan innovaties die te maken hebben met het oplossen van problematische schulden. Voor het platform voor interbestuurlijk samenwerken Overheid van Nu sprak ik hierover met Manuel van der Hoek, manager debiteurenbeheer bij CZ.

manuel_vdhoek2Als één van de grotere zorgverzekeraars, staat CZ in de frontlijn van de schuldenproblematiek. Hoe dat komt? Van der Hoek: ‘Als zorgverzekeraar ben je de “kanarie in de kolenmijn”, de zorgpremie is één van de eerste rekeningen die blijven liggen. We zien voor onszelf dan ook een belangrijke rol om met het signaal aan de slag te gaan als we betalingsachterstanden zien. Hoe eerder je er bij bent, hoe groter de kans op een goede oplossingen voor iedereen.’

Maar schuldenproblematiek kan erg complex zijn. Daar zijn innovatievere oplossingen voor nodig. Van der Hoek: ‘In Den Haag is CZ aangesloten bij Schuldenlab070, een mooi initiatief van gemeente, hulpverlening en bedrijven om met andere ogen naar schuldhulpverlening te kijken. Met dit soort initiatieven bevorderen we met elkaar samenwerking en innovatie.’ Voor integrale hulp aan Haagse gezinnen met ernstige problemen op meerdere leefgebieden, loopt het project Sociaal Hospitaal, dat met een Health Impact Bond wordt gefinancierd door CZ. Dit  in de verwachting dat de geboden hulp op termijn niet alleen goed is voor het gezin, maar ook aanmerkelijke besparingen oplevert.

‘Doen wat niet kan en mag, om te ontdekken wat werkt’

Tijdens een bijeenkomst van het innovatieplatform Programma Sociaal Domein, waar ik verslag deed, kennisgemaakt met Rikko Voorburg. Voorburg is theoloog en voorganger in de Amsterdamse Pop Up-kerk, kort samengevat: het innovatielab van de vrijgemaakt gereformeerde kerk.

Rikko voorburg

De kerk heeft zowel zijn feitelijke als morele gezag vrijwel verloren en weet daar nauwelijks een antwoord op te formuleren. Met zijn Pop Up-kerk weet Voorburg mensen te binden en te boeien,. Het gaat om mensen die totaal niets met de kerk hebben, maar die zich wél willen inspannen om de wereld een beetje mooier te maken. Daar zijn inmiddels allerlei in het oog springende initiatieven uit voort gekomen, waaraan bijvoorbeeld kunstenaars, buurtbewoners of gewoon bezorgde burgers hun medewerking verlenen. Zo organiseerde hij een biechtsessie in sekshuis Casa Rosso en een karavaan van bussen en auto’s naar de Griekse hoofdstad Athene om vastzittende vluchtelingen op te halen. Die initiatieven krijgen vaak veel media-aandacht, mede omdat ze wel erg buiten het gebaande kerkenpad liggen. Maar Voorburg is stellig over de waarde daarvan: ‘Je moet doen wat niet kan en mag, om te ontdekken wat werkt.’

‘Small Wins’ brengen transities op stoom

075.070 IenM_RetourpremmiePlastic04_RGB

Sommige opgaves zijn té ingewikkeld om er eenduidige oplossing op los te laten. De energietransitie is er zo één. Zo zat ik in februari met toenemende belangstelling en groeiend enthousiasme en optimisme te kijken naar de Tegenlicht-aflevering Deltaplan Waterstof. Om niet veel later in een doorwrocht artikel keihard onderbouwd te zien dat het er eenvoudig nooit van kan komen, die waterstofrevolutie. Of althans toch niet op de voorspelde de ei-van-columbus-achtige manier die Tegenlicht voorstelt.

Transitieopgaves kenmerken zich door een enorme complexiteit. Het aantal belanghebbenden is groot en hun belangen zijn vaker wél- dan niet conflicterend. Dan is de vraag: hoe kom je binnen zulke ultra-complexe vraagstukken tóch tot aansprekende, mobiliserende en motiverende successen? Een tijd terug mocht ik verslag doen van een bijeenkomst van overheids-inkoopexpertisecentrum PIANOo over circulair inkopen. Daar deed de Wageningse-bestuurskundige en SER-kroonlid Katrien Termeer uit de doeken waar het vaak mis gaat: ‘Bestuurders willen graag dat veranderingen tegelijkertijd diepgaand, systeembreed én snel zijn.’ Dat is vragen om het onmogelijke. Small Wins bieden een praktisch perspectief. In de ogen van Termeer gaat het om kleine, betekenisvolle stappen met tastbare resultaten.

Als voorbeelden van Small Wins op weg naar een circulaire economie noemt ze het concept van ‘Light as a Service’ en het verbod op het gratis weggeven van plastic tasjes. Het gaat om overzichtelijke, aansprekende, effectieve en uitvoerbare ideeën. Focus op overzichtelijke stappen voorkomt dat mensen overweldigd raken door de complexiteit van een vraagstuk. Het maakt dat er minder wordt gepraat en eerder gehandeld. Ze zijn bovendien sneller uit te voeren, omdat ze minder weerstand oproepen.

Citizen Science: grote innovatie in kleine stappen onderzocht

tuinvogel

In januari vond weer de jaarlijkse nationale Tuinvogeltelling plaats, georganiseerd door de Vogelbescherming. Mensen in heel Nederland tellen dan op een zondagmorgen een half uur de vogels die ze in hun tuin zien. Ook ik heb driftig zitten tellen, al kwam ik niet verder dan drie huismussen en een ekster. De Vogelbescherming gebruikt de data om een beeld te krijgen van de vogelstand en om te bepalen wat ze het beste kan doen om de tuinvogels te beschermen. Die vogeltelling is een aansprekend, ‘low-tech’ voorbeeld van wat met een mooi woord participatieve monitoring wordt genoemd.

De overheid en overheidsdiensten als het RIVM exploreren steeds enthousiaster de mogelijkheden van deze vorm van ‘Citizen Science’. Burgers kunnen steeds meer- en steeds complexere metingen uitvoeren, die waardevol zijn voor wetenschappers en beleidsmakers. Denk aan geluid, luchtkwaliteit of verkeersdrukte. Maar er is nog veel meer mogelijk. Voor het platform Gemeenten van de Toekomst schreef ik hier een artikel over. Onderzoeker Hester Volten zegt hierin dat Citizen Science inmiddels niet meer weg te denken is bij RIVM:  ‘Er zijn allerlei metingen en combinaties van metingen denkbaar die mensen met eigen apparatuur aan hun eigen lichaam of aan de omgeving kunnen uitvoeren. Denk aan stappentellers, slaapmonitors of hartslagmeters. In combinatie met omgevingsmetingen kunnen die data die heel waardevol zijn. Citizen Science is daarmee een grote innovatie, die we in kleine stappen onderzoeken.’

Over het verschil tussen de markt en Marktplaats

haagsemarkt

De Haagse Markt bestaat ruim 80 jaar. Met jaarlijks 3 miljoen bezoekers en zo’n 350 ondernemers is het de op één na grootste openlucht markt van Europa, De gemeente Den Haag stuurde ons de afgelopen maanden op pad om via interviews en portretten te onderzoeken wat het vandaag de dag voor ondernemers betekent om op de markt te staan. Ter gelegenheid van het jubileum heeft de gemeente ons daar een prachtig boekje van laten maken.

We voerden tientallen gesprekken. Over het verschil tussen de markt en Marktplaats, bijvoorbeeld, en hoe je je met een marktkraam staande houdt in een online-wereld. Over de Primark en de Action, die het winnen op prijs, maar niet op service en sfeer. Over hoe standwerkers hun verkoopstrategie aanpassen aan een internationaal publiek dat voor een flink deel het Nederlands niet machtig is. En over de bijzondere samenleving-in-het-klein, die hier – ingeklemd tussen de soms grimmige ‘krachtwijken’ Schilderswijk en Transvaal – vier dagen per week vorm krijgt.

Willem Bos, die al 40 jaar met outlet-sportartikelen op de Haagse Markt staat, zegt het zo: “Mensen op de markt zijn niet anders, maar ze voelen zich wél anders. Verschillen tussen bijvoorbeeld culturen vallen hier weg: je springt met z’n allen in hetzelfde zwembad. Wat dat betreft is de sfeer hier goed, een heel ander klimaat dan wat je hoort uit de krant of de televisie.” Appie el Massaoudi is opgegroeid op de Haagse Markt en is oprichter van Ap’s Services, het leer-werkbedrijf dat de markt schoon en netjes houdt. Zelfs de lastigste jongens uit Transvaal en Schilderswijk leren er wat werken is en krijgen een serieuze kans op een betere toekomst. “De markt is een ontmoetingsplek, waar iedereen zichzelf kan zijn”, zegt Appie. “Je kunt je kleden zoals je wilt, moslim, jood, christen, iedereen leeft en werkt hier met elkaar. Ik heb altijd gedacht: als het op die twintigduizend vierkante meter van de Haagse Markt kan, dan kan het in de rest van Nederland ook.”

Kom daar maar eens om, op Marktplaats.

Heerlijk project om te mogen doen. Mooie interviews – soms hilarisch Haags, soms ook aangrijpend – en een geweldige samenwerking met fotografe Renske Derkx, en designers Monique Pouw en Roos van Osnabrugge

Ontlezing?

Als je hoort over de problemen waarin uitgevers verkeren, over de ‘ontlezing’ bij jongeren, over de dominantie van de beeldcultuur, dan kun je je haast afvragen: is er toekomst voor tekst? Ik heb daar geen twijfel over: goed geschreven teksten zijn nog steeds de basis van professionele communicatie. Maar dat wil niet zeggen dat er niets verandert.

Likes, kudo’s en hartjes

Bij alle berichten over ontlezing, kun je tegelijk vaststellen dat schrijven én publiceren compleet gedemocratiseerd zijn. Op sociale media schrijven jongeren hun vingers blauw, geeft oma verslag van de middag bij de kaartclub, vertelt je zus wat er zoal in die heerlijke preitaart moet en doet je collega verslag van het project dat hij succesvol heeft afgerond. En het wordt, voorzien van likes, kudo’s en hartjes, nog gelezen ook! Hoe krom de teksten soms ook zijn, hoe idioot de onderwerpkeuze voor de buitenstaander vaak ook lijkt, zulke teksten kunnen een ongelofelijke aantrekkingskracht hebben. De reden: ze raken precies in het hart van een kleine, maar nauw verbonden doelgroep.

“Alles kan, zolang het maar écht is en de verwachtingen waarmaakt of overtreft.”

Kunnen we die lezerstrouw en aandacht in de professionele wereld simuleren? Vast niet helemaal, maar wél bij benadering. En daar komen slimme copywriters om de hoek kijken, die hun vak verstaan en er over nadenken. En die hun opdrachtgevers durven te confronteren met veranderingen én de vooroordelen die daarbij leven.

Als we als professionals iets geleerd hebben van sociale mediagebruikers, blogger, vloggers en podcasters, dan is het dat alles kan: lange teksten, korte teksten, joviaal, statig, feitelijk en dromerig. Zolang het maar écht is, precies de juiste doelgroep raakt en de verwachtingen van de lezers waarmaakt of zelfs overtreft.